گزارش فارس از نشست تخصصی «بازیگر و بدن او» در انجمن بازیگران سینما؛
رفیعی: كلاس‌های بازیگری در ایران فرصت مطالعه را از بازیگر می‌گیرد

خبرگزاری فارس: علی رفیعی گفت: كلاس‌های بازیگری در ایران به هنرجوبان خود متعهد می‌شوند كه پس از دو سال حضور در این كلاس‌ها، آن‌ها را وارد سریال‌های تلویزیونی كنند و سبب می‌شوند بازیگرانی به وجود آیند كه هر چند ستاره و معروف باشند، اما فرصت مطالعه و كسب تجربه را نداشته باشند.


به گزارش خبرنگار تئاتر فارس، انجمن بازیگران سینمای ایران در راستای مجموعه فعالیت‌های فرهنگی خود و در ادامه برپایی سلسله نشست‌های تخصصی، پس از وقفه‌ای كوتاه، هجدهمین نشست خود را با حضور و سخنرانی «علی رفیعی» مدرس، نویسنده و كارگردان سینما و تئاتر برگزار كرد.
این نشست تخصصی با حضور جمعی از هنرمندان و علاقمندان به این هنر، عصر روز چهارشنبه در خانه سینما برگزار شد.

* سیستم آموزش بازیگر در ایران غلط است

بر اساس این گزارش، دكتر علی رفیعی در ابتدای این نشست با اشاره به این كه حرفه ما، حرفه خطابه و سخنرانی نیست بلكه بیان دیالوگ است، به بیان خاطره ورودش به ایران پرداخت و ادامه داد: در سال 53 پس از مشاهده سیستم آموزشی ایران و ورود به دانشگاه تهران متوجه شدم كه سیستم آموزشی آن دوران از پس تربیت و آموزش بازیگر بر نمی‌آید و همانند سایر كلاس‌های آموزشی برگزار می‌شود. به همین جهت تدریسی در دانشگاه را قبول نكردم. گروه كوچك 12 نفری تشكیل دادم، شروع به تمرین و تربیت و آموزش تئاتر كردم و پس از 11 ماه تمرین نمایش «آنتیگونه» را به اجرا رساندم كه خاطره‌انگیزترین كار من بود.
وی ادامه داد: متد آموزش بازیگری در ایران بسیار ناشناخته است و در ایران تنها به كتب ترجمه شده استانیسلاوسكی اكتفا شده است. این در حالی است كه سیستم آموزش بازیگری او در زمان حیات‌اش، مورد اعتراض بود و پس از او در اوایل قرن 20 كارگردان‌ها متوجه شدند كه دیگر سیستم قرن 19 جواب نمی‌دهد، به همین جهت به سیستم امیلوویچ مه یر هولد مراجعه كردند و به بازیگر به عنوان یك موجود خلاق و آفریننده نگریستند و با توجه به كمدیا دلارته و تئاتر بازار مكاره و دستاوردهای بی‌نظیر تئاتر چین و ژاپن به معنای واقعی به بازیگری نگریستند و این حرفه در قرن بیستم زنده شد.
این كارگردان در ادامه مه یر هولد را اولین كارگردانی دانست كه از طریق سیستم و متدی جدید به بازیگر به مثابه یك شخصیت فعال می‌نگرد. البته این سیستم در ایران گسترش لازم را نیافته است زیرا در آموزشگاه‌ها و دانشگاه‌های ایران از این متد استفاده نمی‌شود. این در حالی است كه در تمامی آكادمی‌های بزرگ بازیگری دنیا، از متود مه یر هولد استفاده می‌شود. البته برپایی كارگاه آموزش بازیگری به شیوه مه یر هولد در ایران، از جانب مسئولان مورد استقبال واقع نشد.

* محصول حرفه بازیگری، بازیگر است

وی در ادامه سخنان خود، اظهار داشت: حرفه بازیگری تنها حرفه‌ای است كه محصولش خود بازیگر است و باید در بازار عرضه و تقاضا این متاع ارزشمند را طبق قانون اقتصاد به روز كرد به‌طوری كه قابل رقابت باشد. ما ناگزیریم برای بقاء، همیشه نو باشیم و دچار فرسایش جسمی، روحی و حتی نگاهی نشویم و در این میان سن و سال تنها چیزی است كه این حرفه، آن را نمی‌شناسد و تجربه، تخیل و جهان‌بینی لازمه آن است.
وی ادامه داد: بازیگر، همانند سازی است كه باید خوب كوك شود. در طی سی و پنج سال تجربه در ایران متوجه شدم كه چوب و شكل این ساز در ایران برای نواخته شدن مناسب نیست.
وی در ادامه افزود: در ایران، از ابتدا همه در بازیگری دچار سؤتفاهم می‌شوند.
رفیعی ادامه داد: ین رسیدن فرمان به مغز و انجام كار یك تفاوت وجود دارد. بازیگر خوب این فاصله زمانی را از بین می‌برد و هر چه درجه این تفاوت كمتر شود، بازیگر موفق‌تر است زیرا هماهنگ عمل می‌كند.
كارگردان «شكار روباه» ادامه داد: متأسفانه اعتقاد جمعی وجود دارد كه بدن انسان قرن بیستم فرسوده، تنبل، و فاقد هرگونه ژست، فیگور و كنش و واكنش است، در صورتی كه با مراجعه به مكتب مه‌یر هولد می‌توان به این توانایی‌ها در انسان امروز رسید.
وی اظهار داشت: محور اصلی و اساسی كلاس‌های بازیگری پا، پشت، شانه‌ها و نگاه است و در آموزش اپرای چین و ژاپن و آكادمی‌های بزرگ دنیا نیز بر روی این چهار پایه كار می‌شود و تمامی اجزای بدن هماهنگ و همكار در رسیدن به یك هدف هستند.
این كارگردان ادامه داد: در كتاب «تن شاعر» ژاك لوكوك معتقد است تن بازیگر باید به شعر خودش رسد و حركات زندگی روزمره ما باید از بدن پاك شود و بازیگر بدون گرفتن ژست و فیگورهای خاص حس خود را انتقال دهد زیرا بازیگر متعهد به جهان اطراف خود است، باید در انتقال احساسات و حواس خود به مخاطب قوی عمل كند و در این راه باید بدن خفته خود را بیدار كند.

* كلاس‌های بازیگری در ایران فرصت مطالعه و كسب تجربه را می‌گیرند
این كارگردان سینما در ادامه بیان كرد: امروزه كلاس‌های بازیگری در ایران برای همه چیز به استثناء بازیگری درست شده‌اند، زیرا به هنرجوبان خود متعهد می‌شوند كه پس از دو سال حضور در این كلاس‌ها، آن‌ها را وارد سریال‌های تلویزیونی كنند و این در حالی است كه این شرایط رفتن بازیگر به تن شاعر را سلب می‌كند و سبب می‌شوند بازیگرانی به وجود آیند كه هر چند ستاره و معروف باشند، اما فرصت مطالعه و كسب تجربه در كار خود را نداشته باشند.
وی در ادامه تأكید كرد: به تعداد هنرجویان سر كلاس باید استاد وجود داشته باشد زیرا شیوه آموزش هر كدام از آن‌ها متفاوت از دیگری است و این آموزش باید در روز حداقل 12 ساعت به صورت كار عملی همانند آكادمی‌های بزرگ دنیا انجام شود. این در حالی است كه در ایران سالانه 800 دانشجوی تئاتر فارغ‌التحصیل می‌شوند و در این بین تنها تعداد معدودی با تكیه بر استعداد ذاتی و شانس خود بازیگر می‌شوند و به دلیل عدم آموزش صحیح سریع فرسوده می‌شوند، زیرا باید آموزش بازیگر در تمام عمر ادامه داشته باشد...

*25 % تماشاگران صحنه سالن اصلی تئاتر شهر را نمی‌بینند

این كارگردان در ادامه این همایش معتقد است كه مه یر هولد به خلق و ساختن دكور در صحنه معتقد نبود و تاكید داشت كه در روی صحنه فضایی خلق كنید كه بازیگر به آن معنا و مفهوم دهد. او در كنار سه خالق صحنه كه همانا بازیگر، كارگردان و نویسنده هستند، تخیل و تماشاگر را نیز برخلاف استانیسلاوسكی وارد می‌كند.
وی ادامه داد: در گذشته، سه اثر را در مجموعه تئاتر شهر اجرا كردم و متوجه شدم كه در حدود 25 درصد بازیگران در سالن اصلی این مجموعه قادر به تماشای نمایش نیستند؛ سالن تالار وحدت در این میان صحیح طراحی شده كه آن هم مناسب اپرا است و بین تماشاگر و نمایش به دلیل فاصله اركستر از تماشاگر، فاصله می‌اندازد كه این امر نیازمند امكانات نوری برای اجرای نمایش است.
كارگردان «آنتیگونه» در ادامه این همایش اظهار كرد: جادوی بازیگر در روی صحنه سبب خلق دكور در ذهن تماشاگر می‌شود. در این بین تفاوتی بین اعتقاد استانیسلاوسكی و مه یر هولد وجود دارد زیرا استانیسلاوسكی معتقد به بازیگری از بیرون به درون است و مه یرهولد معتقد به بازی از درون به بیرون است این در حالی است كه هیچ بازیگری تاكنون به سیستم از درون به بیرون دست نیافته است!
دكتر رفیعی در ادامه باین كرد: بازیگر در اجرا با دو نوع ترس روبرو می‌شود كه یكی سازنده است و نباید از آن گریخت و دیگری به‌خاطر اختلاف بدن و ذهن بازیگر است. تسلط بدنی برای بازیگر بسیار مهم است و آماده بودن بدن را نباید با ورزش ژیمناستیك تصور كرد بلكه بدن بازیگر باید در سكون نیز گویا و پویا باشد.

*حرفه بازیگری باید یك ضرورت اجتماعی تلقی شود

رفیعی گفت: در كشور ایران به دلیل این كه به حرفه بازیگری به عنوان یك ضرورت اجتماعی نگاه نمی‌شود، از شرایط درست برای رشد حرفه‌ای برخوردار نیستیم، زیرا تا زمانی كه این مهم در كنج ذهن فرهنگ‌مداران و سیاست‌گذاران نباشد، این هنر به رشد واقعی خود نمی‌رسد. در این بین بازیگران مورد قبولی نیز وجود دارند كه به دلیل خراب بودن وضع اقتصادی خود در یك زمان و در چند كار شركت دارند و بدون فاصله زمانی به بازی در كارهای مختلف می‌پردازند كه این عمل در این حرفه منسوخ است.

* پس از 52 سال كار مبتدی هستم

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود اظهار داشت: در طول 52 سال كار در زمینه تئاتر، تاكنون در طول 6 سال دو فیلم سینمایی ساخته‌ام اما هنوز احساس می‌كنم مبتدی هستم و تا ابد نیز مبتدی باقی می‌مانم.
وی ادامه داد: دو دنیای تئاتر و سینما از هم متفاوت نیستند بلكه همواره روی هم تاثیرگذار هستند. در دو اثر سینمایی‌ام همواره خود را مدیون تئاتر می‌دانم زیرا تمامی كنش و واكنش‌ها و حتی نفس كشیدن بازیگر در مقابل تماشاگر سخت است. البته این دو در ایران از یكدیگر جدا هستند در حالی كه بازیگر در هر دوی این عرصه‌ها یك جنس بازی را به دوش می‌كشد و من در سینما با روش‌های تئاتری به نتیجه رسیدم.
این كارگردان پیشكسوت تئاتر در ادامه پیشنهاد برگزاری یك كارگاه آموزشی را برای علاقمندان جوان و بازیگران حرفه‌ای تئاتر و سینما مطرح كرد و افزود: سعی دارم در این كارگاه آموزشی، تمامی بضاعت خود را در اختیار علاقمندان قرار دهم و در این میان اگر به مدت 3 الی 4 ماه از حضور اساتید خارجی نیز استفاده كنیم، چه بسا تاثیرگذارتر می‌شود.
رفیعی در ادامه در پاسخ به سوال حاضران مبنی بر تاثیر صدا بر روی بازی بیان كرد: مسلما یك صدای خوب از یك بدن مسلط و مناسب به‌گوش می‌رسد و تأثیر صدا در بازی غیرقابل انكار است .
وی در ادامه در ارتباط با نپذیرفتن بازیگران ستاره سینما برای بازی در نقش‌های مكمل گفت: نقش های مكمل و بازی در آن در تمام دنیا برای بازیگران حرفه‌ای سینما نیز وجود دارد و این امر به اشتباه در ایران رایج است.
وی گفت: یك بازیگر خوب، یك متن متوسط را مناسب اجرا می‌كند اما یك بازیگر ضعیف متن خوب را بدل به فاجعه می‌كند.
وی ادامه داد: بازیگر بدون تعارف ركن اساسی و اصلی در سینما و تئاتر است اما بهترین نوازنده‌های دنیا نیز در اجرای خود نیاز به یك رهبر دارند كه او همان كارگردان است.
دكتر رفیعی در ادامه گفت: در نمایش «آنتیگونه» تاثیر زیادی از روش مه یر هولد گرفتم زیرا آموزش او چراغی برای حال و آینده تاریخ بازیگری و تاثیرگذار است.

* حضور بازیگردان در اثر اگر جانشین كار و فعالیت كارگردان نشود، مناسب است
كارگردان فیلم «ماهی‌ها عاشق می‌شوند» در ادامه نشست «بازیگر و بدن او»، حضور بازیگردان در اثر را اگر جانشین كار و فعالیت كارگردان نشود، مناسب ارزیابی كرد و ادامه داد: اگر كار بازیگردان جانشین كاستی‌ها و یا زیبایی‌شناسی كار او شود، یك حس دیگر جدا از حس‌های موجود به كار افزوده می‌شود.
رفیعی در پایان نشست بازیگر و بدن او، برگزاری كارگاه‌های آموزشی را یك قدم بزرگ ارزیابی كرد.
به گزارش خبرنگار تئاتر فارس، در انتهای این جلسه داوود رشیدی رئیس شورای مركزی انجمن بازیگران سینمای ایران، لوح یادبود این انجمن به همراه یك هدیه را به دكتر علی رفیعی اهدا كرد و ابراز امیدواری كرد در آینده كارگاه آموزش بازیگری را با حضور وی برپا كند. دكتر رفیعی نیز هدیه خود را به انجمن بازیگران سینمای ایران تقدیم كرد.
در این مراسم ستاره اسكندری، سهیلا رضوی، رویا نونهالی، مریلا زارعی، فریده صابری، كاظم هژیرآزاد، مهدی میامی و... شركت داشتند.
انتهای پیام/ا-8